قرآن نفیس بایسنغری

موجودی: در انبار
8,000,000 تومان
کد محصول: 7008

خلاصه ای از توضیحات

قرآن نفیس بایسنغری قرآن بایسنغری، بزرگ‌ترین قرآن خطی جهان به شمار می‌آید که در سدۀ نهم هجری در دورۀ تیموری به خط محقق کتابت شده است. این قرآن سرنوشتی شگفت‌انگیز در تاریخ ایران دارد؛ از آن‌رو که اکنون برگ‌هایی از آن در موزه‌های بزرگ ایران و جه...
+

قرآن نفیس بایسنغری

قرآن بایسنغری، بزرگ‌ترین قرآن خطی جهان به شمار می‌آید که در سدۀ نهم هجری در دورۀ تیموری به خط محقق کتابت شده است. این قرآن سرنوشتی شگفت‌انگیز در تاریخ ایران دارد؛ از آن‌رو که اکنون برگ‌هایی از آن در موزه‌های بزرگ ایران و جهان نگهداری می‌شود. بسیاری از پژوهشگران کتابت این قرآن را به بایسنغرمیرزا، نسبت می‌دهند. بر اساس پژوهش‌های انجام‌گرفته و با درنگ بر ویژگی‌های این مصحف شگفت‌انگیز و بی‌نظیر، به ویژه در زمینه‌های شیوه تذهیب، فرم نقش‌ها، آرایه‌ها، جنس کاغذ، نوع خط، مرکب، صحافی و تجلید، می‌توان دریافت کتابت آن احتمالاً در دوره تیموری در منطقه شمال خراسان بزرگ، به ویژه سمرقند و بخارا، انجام پذیرفته است.

 

بیش‌ترین تعداد برگ‌های این مصحف یعنی 144 صفحه، به لطف سنت نیکوی وقف در کتابخانه و موزه مرکزی آستان قدس رضوی و نیز کتابخانه و موزه ملی ملک نگهداری می‌شود. از این تعداد، 8 سطر در کتابخانه و موزه ملی ملک و بقیه در کتابخانه و موزه مرکزی آستان قدس رضوی جای دارند؛ نسخه‌ای اسرارآمیز که هریک از موزه‌ها و بنیادهای فرهنگی جهان به داشتن حتی یک سطر از آن به خود می‌بالند. قرآن بایسنغری از نظر اندازه صفحه و دانگ قلم، بزرگ‌ترین قرآن در تاریخ کتاب‌آرایی ایرانی به شمار می‌آید. اندازه‌های این قرآن 105 و در 187 سانتی‌متر است. ساختن کاغذی با چنین اندازه‌ها یقینا مهارت و چیره‌دستی هنرمندان کاغذساز سده نهم هجری را نشانگر است.

 

موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی با همکاری کتابخانه و موزه ملی ملک، مجموع برگ‌های برجای‌مانده از این نسخه شگفت‌انگیز و اسرارآمیز قرآن کریم در گنجینه‌های آستان قدس رضوی را به گونه‌ای نفیس بازنشر کرده است. این کار سترگ با گذر از مرحله‌هایی دشوار و زمان‌بر انجام پذیرفته است. پس از عکاسی، ویرایش، تلفیق گرافیکی تصویرها و صفحه‌آرایی، گروهی مجرب که پیشینه آماده‌سازی و چاپ منتخب سوره‌های قرآن کریم به خط ابراهیم سلطان و مجموعه شاهکارهای هنری آستان قدس رضوی را در کارنامه خود داشتند، در چندین ماه در مرکز طبع و نشر قرآن کریم، چاپ این اثر را با اندازه‌های قرآن ابراهیم سلطان، یعنی 50 در 70 سانتی‌متر، به انجام رساندند.

 

همراه با چاپ این اثر نفیس، برای آشنایی بیش‌تر علاقه‌مندان با هنر سده نهم هجری به ویژه قرآن بایسنغری، مقاله‌هایی به قلم پژوهشگران تهیه شده است که در وجیزه‌ای به همراه نسخه بازنشر ارایه می‌شود.

مشخصات قرآن بزرگ بايسنقري

تيمور لنگ مؤسس سلسله تيموريان كه از 771 تا 807 قمري حكومت كرده است، اگرچه باعث ويرانيهاي بسيار شده، اما جانشينان او با رويكردي ديگر، تقريباً بسياري از اقدامات ويرانگرايانه او را، جبران كردند. بايد گفت شاهان و شاهزادگان و رجال و حكام اين دولت تقريباً همگي دوستدار كتاب و كتابخانه بودند و در ميان آنان كساني مانند شاهرخ (پسر تيمور)، الغ بيك و بايسنقر (پسران شاهرخ)، و سلطان حسين بايقرا (آخرين امير تيموري)، اقدامات مهم و گاه بي نظيري را در اين مورد انجام دادهاند. يكي از پنج پسر شاهرخ، يعني غياث الدين بايسنقر (799-837) با وجود يكي دو ماموريت به تبريز و استرآباد، چون مردي با ذوق و هنرمند و ادب دوست بود، از كارهاي حكومتي كناره گرفت و عمر خود را به جمع آوري كتاب و معاشرت با اهل هنر و ادب مصروف ساخت بدين ترتيب دستگاه او محل اجتماع نقاشان و خطاطان و سازندگان و شعرا و اهل ادب و فضل شد. خود نيز در گفتن شعر بسيار ماهر بود. همچنين در نوشتن خطوط اصول و اقلام ششگانه مهارت فراواني داشت. مينويسند در هرات چهل خطاط در دستگاه خود داشت كه زير دست جعفر تبريزي شاگرد عبدالله بن مير علي كار ميكردند به استنساخ كتب سرگرم بودند، آن كتابها را مُذهبان و نقاشان چيره دست تزئين ميكردند و صحافان ماهر، جلدهاي گرانبها، براي آنها ترتيب ميدادند. از جمله همين نسخه هاست، شاهنامه بايسنقري كه از جمله آثار هنري بسيار ارزنده ايراني است. بايسنقر در سن 37 سالگي در 837 قمري در هرات درگذشت و در مسجد گوهرشاد مشهد، مسجدي كه گوهر شاد آغا، مادرش ساخته بود - به خاك سپرده شد.

 

بايسنقر ميرزا در خطوط ششگانه، شاگرد شمس الدين محمد بن حسام هروي معروف به شمس بايسنقر بوده و خود در خطوط محقق و ثلث از استادان برجسته به حساب ميآيد. كتيبه مسجد گوهرشاد به خط ثلث، كار او در سن بيست سالگي است، كاري قوي و زيبا و ممتاز. وي همچنين به تهيه بزرگترين قرآن به خط محقق اقدام كرد كه همانند شاهنامه گردآوري شده او، اثري بينظير و پر ارزش در حوزه هنري و نيز معارف قرآني محسوب ميشود. اندازه اوراق اين قرآن در حدود 112*179 سانتي متر است. هر صفحه داراي هفت سطر و به خط محقق است، كه اندازه نوك قلم يك سانتي متر است. بين سطور، خط افقي كشيده و جدول سازي شده و پيرامون آيات را به صورتي ساده اما مستحكم و زيبا، و به دور از برخي پركاريها و شلوغ كاريهاي غير ضروري، تزئين كردهاند. سرنوشت اين قرآن مانند بسياري از آثار با ارزش هنري، نامشخص و مبهم و از طرفي ناخوشايند است، مينويسند: «در امامزاده سلطان ابراهيم پسر حضرت رضا (ع) در قوچان كه بناي اوليه آن مربوط به سلطان محمد خوارزمشاه بوده است، بعضي از اوراق قرآن كريم به خط شريف ميرزا بايسنقر، ديده شده است.» ظاهراً وقتي كه نادرشاه افشار شهر سمرقند را فتح كرد، برخي از مردمان آن نواحي، قرآن بايسنقري را كه بر سر قبر امير تيمور گوركاني (= گورمير) بوده برداشته، اوراق آن را متلاشي و پنهان ساختهاند. نادر دستور داد اين اوراق را يافته و جمع آوري كنند. مقدار زيادي از اين اوراق پراكنده و جزوههاي اين مجموعه ناياب، جمع آوري ميگردد. اين اوراق و جزوهها را كه صدمات بسيار نيز ديده بودند، در ميان جهاز اشتران و استران به قوچان ميآورند. بايد گفت بخشي از آنچه كه جمع آوري شده بود، حداقل تا زمان ناصر الدين شاه قاجار در آن شهر و در امامزاده ابراهيم پسر حضرت رضا (ع) بوده است زيرا محمد تقي خان حكيم مؤلف كتاب جغرافيايي گنج دانش كه كتاب خود را در دوران پادشاهي ناصرالدين شاه و به سال 1305 ق. در تهران چاپ كرده است به اين اوراق در آن امامزاده اشاره ميكند. ناصرالدين شاه در سفري كه به خراسان ميكند دو صفحه از اين مجموعه را در موزه آستان قدس رضوي، كتابخانه سلطنتي سابق، كتابخانه ملي، موزه گنجينه دوران اسلامي تهران (ايران باستان سابق)، كتابخانه ملك، و نيز در كتابخانههاي تركمنستان، افغانستان و برخي كشورهاي اروپايي، ميتوان ديد. از اين ميان، مجموعه اوراقي از اين قرآن كه در موزه آستان قدس رضوي (= موزه قرآن) وجود دارد اگرچه كم شمار اما بسيار قابل توجه است. در سال 1331 قمري = 1292 شمسي، شاهزاده محمد هاشم ميرزا افسر كه رياست معارف خراسان را داشته با مطالعه كتب كتابخانه آستان قدس رضوي، از وجود اين مجموعه بينظير مطلع ميگردد. سفري به قوچان ميكند و در آنجا به قصد تعمير و مرمت بقعه امامزده ابراهيم، از زير خرابهها، صندوق شكسته بستهاي بيرون ميآيد كه در آن مقداري از اوراق همين قرآن بايسنقري - البته صدمه ديده - بدست ميآيد. اين اوراق را براي مرمت و نگهداري به موزه آستان قدس ميبرند. هم اكنون تعدادي از اين اوراق را، پس از مرمت، با قرار دادن در يك چهارچوبه قاب مانند، جهت تماشا، به ديوارهاي موزه قرآن آستان قدس رضوي آويختهاند.

نظر بدهید

توجه: HTML ترجمه نمی شود!

امتیاز بد           خوب

Demo Options

pattern 28
pattern 29
pattern 30
pattern 31
pattern 32
pattern 33
pattern 34
pattern 35
pattern 36
pattern 37
pattern 38
pattern 39
pattern 40
pattern 41
pattern 42
pattern 43
pattern 44
pattern 45

Background only applies for Boxed,Framed, Rounded Layout

logo-samandehi